Strona główna » Historia

Historia

Historia MK PZKO w Nawsiu

Znak PZKO kolorowy1

Latem 1947 r. władze Czechosłowacji zezwoliły na powstanie dwu polskich związków – Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej (SMP) oraz Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego (PZKO). Dnia 26.10.1947 r. odbyło się konstytucyjne zebranie PZKO, na którym założono Koło, postanawiając przede wszystkim nawiązać w kontynuacji polskich przedwojennych tradycji. W 1947 r. zgłosiło się 95 członków i pierwszym prezesem wybrano Jerzego Heczkę z Rogowca. Społeczeństwo polskie odczuwało głód polskiego słowa, polskiej pieśni i rodzimej kultury. Powstał kolejno 70-osobowy chór mieszany SMP pod batutą nauczycieli Karola Heczki i Józefa Mazura, który również pracował i występował jako chór męski i żeński.

Chór żeński_Heczko_Web Chór męski_Heczko_Web

Spotkania i próby członków PZKO i SMP odbywały się w polskiej szkole, gdzie nie zawsze udawało się połączyć warunki dogodne dla pracy pezetkaowców i trybu życia szkoły. Jednak i nadal grupa zapaleńców ćwiczyła i wystawiała przedstawienia teatralne. Najdłużej jako reżyser pracował p. Jan Pyszko. Organizowano również wieczory świetlicowe, świetlice dla dzieci, prelekcje oraz zabawy towarzyskie i festyny które które się odbywały w wynajętych salach na Harcowie, u Kosa lub u Mrózka.

_MG_4504 Teatr_2Web

W latach pięćdziesiątych działał chór męski oraz chór mieszany młodzieżowy, kwartet i oktett męski które prowadził Bogusław Stonawski.

Kwartet_Web

SMP zostało w 1952 r. pochłonięte przez Czechosłowacki Związek Młodzieży, byli to członkowie SMP którzy zasilili szeregi PZKO. W 1955 r. naucz. Karol Heczko powołał do życia chór żeński – dzisiejszą „Melodię”. Początkiem lat sześćdziesiątych uaktywniły i poszerzyły swoją działalność małe zespoły wokalne pod kierownictwem młodego nauczyciela, zapalonego miłośnika pieśni chóralnej Władysława Winklera, nauczycielki Wandy Winkler i rzutkiego dyrygenta Bogusława Stonawskiego.

IMG_1805

W 1960 r. wystawiono rewię „Z piosenką przez świat” z siedmioma repryzami w okolicy. W 1962 r. objął dyrygenturę chóru żeńskiego Władysław Winkler i prowadził go przez 25 lat. Corocznie zgoła wystawiał wtedy chór całowieczorowe muzyczne rewie. Opracowanie muzyczne dla chóru i przedstawień szkolnych tworzy Władysław Winkler. Jest również autorem opracowań muzycznych dla orkiestry „Atom”, później Orkiestry Nauczycielskiej.

_MG_4500

ZG PZKO ogłosił inicjatywę według polskiego wzoru „Szkoła tysiąclecia” inicjatywę „20 świetlic PZKO na 20-lecie PZKO”. Inicjatywa trafiła w sedno potrzeb Nawiejskich pezetkaowców i odrazu postanowiono podjąć starnia o wybudowanie takiej świeltlicy, która stwarzałaby dogodne warunki dla pracy. 4.6.1967 otwarto drewnianą świetlicę (prezesem był wtedy Jan Lisztwan) gdzie przez wiele lat była czynna polska biblioteka, prowadzona przez Annę Samiec. Niemal corocznie organizowano wycieczki krajoznawcze na Morawy, na Słowację i do okolicy.

Zasadniczą rolę przy powstaniu Sceny Polskiej odegrał Władysław Niedoba, kiedy razem z ośmioma aktorami Nawiejskiego Teatru Amatorskiego postawili pierwszy skład profesionalnej Sceny Polskiej przedstawiając 14 października 1951 roku premierę sztuki Aleksandra Maliszewskiego „Wczoraj i przedwczoraj” w reżyserii Władysława Delonga i scenografii Władysława Cejnara. Jednak przyszedł to smutny okres dla Nawiejskiego teatru, kiedy w Nawsiu zabrakło sceny i zamarło życie teatralne. Jednak życie polskiego społeczeństwa nadal działa i w ramach możliwości akcent czyynności przenosi się w inne dziedziny życia i dużą popularnością cieszą się np. Festyny na Harcowie, które nawiązywały do tradycji przedwojennych dożynek konanych na Harcowie, lecz i te czasem tracą na frekfencji obecnych i w latach 90-tych przestaje istnieć tradycja Festynów PZKO na Harcowie.

Teatr_1Web Festyn_Harcow_1Web

Życie Nawiejskiego PZKO nie toczy się idylicznie, o czym świadczy frekfencja z jaką zmieniają się przezesowie, niemal corocznie w sytuacji kiedy kolejnie przestają działać chóry (oprócz Melodii) i teatr. Sytuacja w kole nabiera nieco innej, pozytywniejszej atmosfery w latach 80-tych kiedy funkcję prezesa obejmuje Antoni Worek, dyrektor miejscowej polskiej szkoły. Pezetkaowcy marzą o własnym Domu PZKO, który by przedstawiał wyraźną poprawę sytuacji i możliwości czynności. Okazja sprzedażu stodoły, zabudowań gospodarczych i okolicznego gruntu państwa Marty i Karola Pyszków baze członkowską motywuje i łączy się z ideą przebudowy tych nieruchomoścui na własny Dom PZKO. Kiedy ZG PZKO wyraziło zgodę na sprzedaż świetlicy i kupno nowego obiektu, to w 1981r. drewnianą świetlicę sprzedano Jednolitej Spółdzielni Rolnej w Nawsiu. Dnia 15.10.1981 nabyto za 150 tysięcy koron nieruchomości. W skład obiektu wchodziły dwa mieszkania, chlew, pralnia i stodoła na parceli o wymiarach 8 916 m2. Projekt rekonstrukcji opracował Jan Janiczek, technik budowlany. Początkowo garstka zapaleńców do przeprowadzenia rekonstrukcji, którzy rozpalali chęć podjęcia się rekonstrukcji. Byli to przede wszystkim: Jan Janiczek, Bogusław Stonawski, Bolesław Sznapka, Karol Pyszko, Jan Kubik, Jan Lisztwan, Stanisław Łupiński, Stanisław Kubik, Stanisław Marekwica, Józef Pyszko i Antoni Worek. Później dołączyli do nich dalsi ofiarni ochotnicy. W sumie nawiejscy pezetkaowcy w czynie społecznym odpracowali 25 tysięcy godzin. Zbiórki wśród członków Koła wyniosły 50 tysięcy koron. Umeblowanie salki do zebrań zafundowała miejscowa spółdzielnia rolnicza. Meble i oświetlenie jadalni sporządzili jako dar Jerzy Cieślar z synem Janem. Dotacja ZG PZKO wyniosła 142 tysięcy koron. Do mieszkania na piętrze wprowadzili się jako pierwsi gospodarze pp. Kożuchowie. Uroczyste otwarcie nowego Domu PZKO odbyło się 5 października 1985 roku.

IMG_1799 IMG_1801Otwarcie_Program_Web Otwarcie_Widownia_Web

Odtąd oprócz imprez Koła odbywają się w Domu PZKO wesela, jubileusze, spotkania i zabawy towarzyskie. Sala ze sceną ożywiła ruch teatralny Klubu Młodych. Od 1996r. też corocznie w listopadzie ma już stałe miejsce Gorolsko Zabijaczka. Pomysłodawcami tej szczytowej imprezy Newiejskiego koła byli Władysław Młynek i Tadeusz Filipczyk (ówczesny prezes koła), który z w wyjątkiem jednej edycji jest jej głównym wodzirejem. Od 2002r. obejmujący w tym okresie funkcję prezesa Bogdan Hajduk nadał imprezie nieco inny charakter, w nowych ramach programu mają stałe miejsce zespoły folklorystyczne pieśni i tańca ,teatr i inne czynniki które Nawiejską Zabijaczkę uplasowały do najlepiej ocenianych i żądanych imprez na Zaolziu.

5_Zabijaczka_02_Koza Zabijaczka_BH_Web

Po odnowieniu mieszkania od 1997 r. byli gospodarzami pp. Tacinowie, od 2004 r. są nimi pp. Suszkowie, następnie pp. Skuczkowie i ostatnimi gospodarzami są pp. Maroszowie.

W 1996 r. zorganizowano kolejną zbiórkę wśród członków na wprowadzenie ogrzewania gazowego. Wyniosła 50 tysięcy koron. Klub Młodych, który w tym okresie był do dziś czasu najaktywniejszym, organizując dyskoteki zarabiał pieniądze na przebudowę piwnic w wspaniałą świetlicę, którą otwarto w 2000r. Ogrodzono parcelę i wybudowano parking przy drodze. W 2005r. przeprowadzono rekonstrukcję kuchni. W dniu 8.10.2005 odbyła się uroczysta impreza upamiętniająca 20-lecie Domu PZKO. Na tej uroczystości za obecności żony Władysława Niedoby Heleny, nadano Nawiejskiemu Domu PZKO przydomek „Dom PZKO imienia Jury spod Grónia w Nawsiu”. Płaskorzeźba wykonana Karolem Pyszką odkryta potomkami Władysława Niedoby upamiętnia zasłużonego działacza, obywatela Nawsia i członka Koła.

W roku 2006 po objęciu stanowiska prezesa Marian Waszut, postanowił rozpocząć starania w celu pozyskania dotacji na remont kapitalny opłakanego stanu Domu PZKO. Następnie w 2007r. państwo Pyszkowie darowizną oddali działkę z której następnie przy remoncie powiększyły się miejsca parkingowe przed Domem.

001Web IMG_5218Web

Po trzyletnich staraniach udało się otrzymać dotację ze Stowarzyszenia Wspólnota Polska i od marca do grudnia 2009 roku przebiegł remont kapitalny Domu PZKO i w jego ramach powstała stała ekspozycja poświęcona życiu Jury spod Grónia.

Dom_Gotowy_do_rek1 Dom_Gotowy_2009

Uroczystego znowu otwarcia dokonano 22 grudnia 2009r. uczestniczyło wiele ważnych osobowości z Polski i regionu na czele z marszałkiem Sejmu Polskiego w latach 1997-2001, obejmującym w tym okresie funkcję prezesa Stowarzyszenia WP Macieja Płażyńskiego wraz z żoną. Obecnością uroczystość zaszczycili Konzul Generelny Jerzy Krongold, pani burmistrz Nawsia Lenka Husarová, prezes ZG PZKO Jan Ryłko z żoną i właściciel firmy przeprowadzącej remont p. Zbigniew Worek z żoną. Ważnym wkładem pezetkaowców ponownie była składka finansowa i mnóstwo odpracowanych godzin w czynie społecznym.

Znowuotwarcie_2009_Web Znowuotwarcie_2009_2_Web

Nastaje okres w którym powstają nowe inicjatywy działalności, lub raczej powracanie do przerwanych tradycji Nawiejskiego koła. Odnowienie ruchu teatralnego, który wystawia sztuki dorywczo, ale przecież widać iż zabłysło światło teatralne na Nawiejskim niebie.

Teatr_Nowy_1Web Teatr_Nowy_2Web

Do następnych nowych imprez które znalazły swoje stałe i pewne miejsce w życiu Nawiejskich pezetkaowców należy Rowerówka, czyli sportowo-towarzyska impreza dla wszystkich pokoleń pod tytułem „Po Naszich Beskidach”. Impreza połączona ze smażeniem jajecznicy cieszy się stale większą popularnością.

Rowerowka_Web

Po wielu latach przerwy Nawiejskie koło PZKO za inicjatywą prezesa Mariana Waszuta przy nieodzownej pomocy paśtwa Romana i Michasi Kluz powraca do tradycji brania udziału w pochodzie Gorolskiego Święta z wozem alegorycznym, przedstawiając: sianokosy, pieczenie placków, wesele, sałasz, tłoczenie kapusty, wędzenie  i inne tradycyjne działalności.

Gorol2012_woz1_Web Gorol2011_woz2_Web

Piękną ponowioną tradycją, która wróciała do kalendarza imprzez, to jesienne wycieczki krajoznawcze. Od 2009r. zwiedziliśmy Zakopane, Morawy i sklepy winne I, Żywiec, Morawy i sklepy winne II, Čičmany (SK). Za ten wspaniały wybór destynacji i zawsze bogaty wspaniale przygotowany program można zawdzięczać Komitetu Organizacyjnemu Wycieczek pod przewodnictwem Janusza i Basi Heczko.

Wycieczka Tatry_Web Wycieczka Morawy_Web

Klub Kobiet bierze się również do inicjatywy i już dwukrotnie panie przedstawiły wspaniałe Wystawy. Po raz pierwszy w roku 2008 przedstawiając prace ręczne. Najpiękniejszymi eksponatami napewno były własnymi siłami stworzone repliki ważnych Nawiejskich budowli z piernika.

GL_Wystawa_3 GL_Wystawa_4

Po raz drugi (15.9.2012) panie znów postawiły akcent na pracach ręcznych i zaprosiły do wystawy na scenie prezesa Mariana Waszuta by wystawił serię fotografii z okolic Nawsia i działalności MK PZKO. W programie wystąpiły wnuczki pań z klubu, rozpoczynając wystawę, która cieszyła się bardzo wysoką frekfencją zwiedzających i znów panie podniosły poprzeczkę nawiejskich wystaw.

Wystawa2012_4Web Wystawa2012_1Web

Wystawa2012_2Web Wystawa2012_3Web

Prezesowie MK PZKO w Nawsiu

1947 – 1948  Jerzy Heczko

1948 – 1949  Jan Rusnok

1949 – 1950  Karol Grendziok

1951 – 1954  Jan Heczko st.

1958 – 1966  Jan Lisztwan

1967 – 1968  Karol Kobielusz

1969 – 1974  Jan Janiczek

1975 – 1978  Stanisław Łupiński

1979 – 1980  Jan Janiczek

1981 – 1988  Antoni Worek

1989 – 1990  Wiesław Przeczek

1991 – 1992  Jan Heczko mł.

1993 – 1998  Tadeusz Filipczyk

1998 – 1999  Marta Pyszko

2000 – 2001  Zbyszek Sikora

2002 – 2005  Mgr.Bogdan Hajduk

2006 –            Marian Waszut